Indias first web portal dedicated to co-operative sector Technology Partner
 
_w»`nmZ    ghH$mar g§ñWm      e¢úm{UH$    B-_oc     ghH$mar H$m`Xo     ghH$ma  gm{hË`    ghH$ma {dÎmghmæ`    BVa g§ñWm     gÌ d àXe©Z
  
     Cooplaw.jpg (10070 bytes)

àH$aU AmR>

coImnarúmm,Mm¢H$er,{Z{aúmU Am{U n`©doúmU,


coImnarúmm

81(1)(H$) Á`m Á`m g§ñWocm amÁ` emgZ {H$§dm    emgH$s` CnH«$_ `mÀ`m H$Sy>Z doimodoir XoÊ`mV Amcoë`m h_rgh {dÎm ghmæ` XoÊ`mV Amco Agoc (Am{U {eIa g§ñWm, amÁ` d {Oëhm ñVamdarc g§Kr` g§ñWm, {Oëhm _Ü`dVu ghH$mar ~±H$m ghH$mar gmIa H$maImZo, ZmJar ghH$mar ~±H$m, ghH$mar gyV {JaÊ`m, {Oëhm Am{U VmcwH$m ghH$mar {dH«$s d IaoXr g§KQ>Zm Am{U amÁ` emgZ amOnÌmVrc A{YgyMrìXmao doimodoir {d{Z{Xï> H$arc Aer H$moUVohr g§ñWm {H$§dm    g§ñWmdJ© `mÀ`m ~m~VrV ) {Z~§YH$ àË`oH$ ghH$mar dfm©V {ZXmZ EH$Xm {heo~mMr coImn[aúmm H$arc {H$§dm   `m~m~VrV Ë`mZo coIr {Xcoë`m gd©gmYmaU {H$§dm   {deof AmXoemìXmao àmYrH¥$V Ho$coë`m ì`º$sìXmao Vr H$adyZ KoB©c.

(I) I§S> (H$) _Ü`o {Z{Xï> H$aÊ`mV Amcoë`m g§ñWmhÿZ AÝ` g§ñWm àË`oH$ ghH$mar dfm©V {ZXmZ EH$Xm {Z~§YH$mZo R>odcoë`m coImn[aúmH$ Zm_rHo$Vrc coImn[aúmH$mìXmao  {H$§dm    BpÝñQQ>`yQ> Am°\$ MmQ>©S> AH$mCÝQ>g Am°\$ B§{S>`m `m g§ñWoZo {Xcoco ghH$ma coImn[aúmm à_mUnÌ YmaU H$aUm`m EImÚm gZXr coImnmcmìXmao Amnë`m {heo~mMr coImn[aúmm H$aÊ`mMr VOdrO H$aVrc.

(    *                      *                              *                           *                          *            )

n§aVw (* * * {Z~§YH$ H$maUo coIr Z_wX H$éZ Ë`m H$maUmñVd Aem H$moUË`mhr g§ñWoMr H$moUË`mhr dfm©À`m co»`mMr H$moUË`mhr doir coImn[aúmm H$é eHo$c {H$§dm   H$adyZ KoC eHo$c,)

(2) nmoQ>H$c_ (1) Imcrc coImn[aúmoV Imcrc ~m~rMr VnmgZr {H$§dm   nS>VmiUr `m Jmoï>r A§V^w©V AgVrc Ë`m Aem 

(EH$) H$moUVohr F$Uo Agë`mg Ë`mÀ`m ~amM H$mi WH$coë`m aH$_m :

(XmoZ) amoI {e„H$ d H$O©amoI Am{U g§ñWoÀ`m _Îmm d Xm{`Ëd `m§Mo _yë`mH$Z.


gZ 1986 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 20,H$c_ 43 (A) AÝd`o nmoQ>H$c_ (1) ~Xcr XmIc H$aÊ`mV Amco.

gZ 1994 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 13,H$c_ 8 AÝd`o emgH$s` CnH«$_ {H$§dm   {dÎmr` g§ñWm `m§À`mH$Sy>Z  doimodoir Am{U Aem àË`oH$ g§ñWoÀ`m ~m~VrV {VÀ`m `m _OHw$amEodOr hm _OHw$a XmIc H$aÊ`mV Amcm .

gZ 1996 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 4 (~) AÝd`o Xwg`m n§aVwH$mVrc dJiÊ`mV Amco .

darc A{Y{Z`_mÀ`m H$c_ 4 (~) AÝd`o Xwg`m n§aVwH$mVrc AmUIr Ago H$s hm _OHw$a dJiÊ`mV Amcm.

gZ 1986 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 20,H$c_ 43 (~) AÝd`o nmoQ>H$c_ (2) g_m{dï> H$aÊ`mV Amcm.


(VrZ) à{V^yVrÀ`m AmYmao g§ñWoZo {Xcoco H$O© d AmJmD$ aH$_m Am{U KoVrcocr F$Uo `om½` àH$mao à{V^yV H$aÊ`mV Amcocr AmhoV {H$§dm    H$go Am{U Aem VhoZo {Xcocr H$O} {H$§dm   AmJmD$ aH$_m {H$§dm   KoVcocr   F$Uo Á`m AQ>rda XoÊ`mV Amcr AgVrc Ë`m AQ>r g§ñWocm d {VÀ`m gXñ`mÀ`m {hVg§~YmZm ~mYH$ R>aUm`m AmhoV {H$§dm    H$go :

(Mma) Ho$di nwñVH$ ZmoXrìXmao g§ñWoH$Sy>Z Ho$co OmUmao ì`dhma g§ñWoÀ`m {hV§g~§YmZm ~mYH$ R>aUmao AmhoV {H$§dm    H$go 

(nmM) g§ñWoZo {Xcocr H$O} d AmJmD$ aH$_m R>odr åhUyZ XmI{dÊ`mV Amë`m AmhoV H$m` :

(ghm) d¢`º$sH$ IM© _hgycr co»`mda ^m[aV H$aÊ`mg Amcm Amho H$m`:

(gmV) Amnë`m C{Ôï>mÀ`m nwa:gaUmW© g§ñWocm H$mhr IM© Amcm Amho H$m` :

(AmR>) emgZ {H$§dm emgH$s` CnH«$_ AWdm {dÎm g§ñWm `§mZr g§ñWocm Á`m C{Xï>mÀ`m nyV}gmR>r ghmæ` {Xco Agoc Ë`mÀ`mgmR>rM Ë`m ghmæ`mMm `mo½`àH$mao dmna g§ñWoZo Ho$cm Amho H$m`:

(ZD$) g§ñWm gXñ`m~m~VMr Amncr C{XXï>o d Am~§YZo `mo½` àH$mao nma nmS>V Amho {H$§dm H$go.)

(2H$) amÁ` emgZmÀ`m _Vo gw`mo½` ì`mnmar VËdo {H$§dm  `mo½` dm{UpÁ`H$ àWm `mZm AZwgéZ H$moUË`mhr g§ñWoMo {H$§dm    g§ñWm dJm©Mo ì`dñWmnZ hmoÊ`mMr ImÌr{ea VO{dO H$aÊ`mgmR>r gmd©OZrH$ {hVmÀ`m Ñï>rZo Vgo Amdí`H$ Agë`mg amÁ` emgZ AmXoemìXmao (Aer g§ñWm {H$§dm Agm gñWmdJ© amÁ` emgZ doimodoir {ZpíMV H$arc Aem Z_wÝ`mV coIo V`ma H$arc d R>odrc Am{U Ë`m AmXoemV {d{Z{Xï> H$aÊ`mV `oB©c Aem g§ñWoMr {H$§dm   g§ñWmdJm©Mr n[aì`` coImn[aúmm {H$§dm  H$m`© coImn[aúmm {H$§dm XmoÝhr n[aúmm H$aÊ`mV `mì`mV Agm {ZXoe XoC eHo$c.

(2I) nmoQ>H$c_ (2H$) Imcr H$moUVmhr AmXoe H$mT>Ê`mV Amcm Agoc Ë`m~m~VrV {Z~§YH$ Aem g§ñWoMr {H$§dm    g§ñWmdJm©Mr coImn[aúmm,n[aì`` Am{U H$m`© coImnmc A{Y{Z`_ 1959 À`m H$c_ 3 Imcr ñWmnZ H$aÊ`mV Amcoë`m ^maVr` n[aì`` Am{U H$m`© coImnmc g§ñWoÀ`m Om gXñ` Agoc Aem n[aì`` coImnmcmìXmao H$adyZ KoB©c.

(3) (H$) {Z~§YH$mg {H$§dm  àmYrH¥$V ì`º$sg coImn[aúmoÀ`m à`moOZmgmR>r g§ñWoÀ`m _mcH$sMr {H$§dm  g§ñWoÀ`m A{^aúmoV AgVrc Aer nwñVHo$, coIm, XñVEodO, H$mJXnÌo, amoIo, amoI a¸$_ {H$§dm BVa _mc_Îmm hr gd© doir nhm`mcm {_iVrc Am{U Ë`mg H$moUË`mhr ì`º$sg g§ñWoÀ`m _w»`mc`À`m {H$§dm {VÀ`m H$moUË`mhr,  emIoÀ`m H$moUË`mhr OmJr Vr àñVwV H$aÊ`m- H$arVm  ~moc{dVm `oB©c.

(I) g§ñWoMr {H$§dm  g§ñWmMr nwñVHo$ A{^coI, coIo Am{U Aer BVa H$mJXnÌo `mMr VnmgUr H$aÊ`mgmR>r d amoI aH$_oMr nS>VmiUr H$aÊ`mgmR>r dm`wdoJr nWH$ nmR>dÊ`mg {Z~§YH$ g§úm_ Agoc nwT>rc H$m`©dmhr H$aUo Amdí`H$ Pmë`mg Ë`m à`moOZmdmñVd dm`wdoJr nWH$mMm Ahdmc hm coImnarúmoMm Ahdmc Amho Ago g_OÊ`mV `oB©c.


gZ 1986 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 20,H$c_ 43 (H$) AÝd`o nmoQ>H$c_o (2 H$) Am{U  (2I) g_m{dï> H$aÊ`mV Amco.

gZ 1988 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 10,H$c_ 16 AÝd`o hm _OHw$a g_m[dï> H$aÊ`mV Amcm.

gZ 1986 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 20,H$c_ 43 (S>) AÝd`o nmoQ>H$c_ (3) cm Ë`m H$c_mMm I§S> (H$) Ago ZdrZ A§úmamH$Z XoÊ`mV Amco d I§S> (I) Am{U (J) OmXm XmIc H$aÊ`mV Amco.


(J) {Z~§YH$mcm {H$§dm  `m~m~VrV Ë`mZo àmYrH¥$V Hoo$coë`m ì`º$scm H$moUË`mhr g§ñWoÀ`m co»`mMr MmMUr coImn[aúmm H$aVm `oB©c {H$§dm H$adyZ KoVm `oB©c. `m MmMUr coIm narúmoV {d{hV H$aÊ`mV `oVrc Aem ~m~rÀ`m VnmgUrMm g_mdoe Agoc.

(4) Or ì`º$s g§ñWoÀ`m A{YH$mar {H$§dm   Or H$moUË`mhr doir g§ñWoMm A{YH$mar {H$§dm H$_©Mmar hmoVr Aer àË`oH$ ì`º$s Am{U g§ñWoMm àË`oH$ gXñ` d _mOr gXñ` g§ñWoÀ`m ì`dhmamg§~Yr d H$m_H$mOmg§~r, {Z§~YH$ {H$§dm Ë`mZo àm{YH¥$V Ho$cocr ì`º$s \$_m©drc Ë`mà_mUo _mhrVr nwadrc.

(5) nmoQ>H$c_ (1) AÝd`o Zo_coë`m coImn[aúmH$mg g§ñWoÀ`m dmfuH$ gd©gmYmaU ~°H$mVrc H$m_H$mOmMm Á`m ^mJmer coImn[afH$ åhUyZ Ë`mMm g§~Y `oV Agoc, Ë`m H$moUË`mhr ^mJm§g§~YmV Amncr ~mOy Aem ~¢R>H$sV _mS>Ê`mMm h¸$ Agoc.

(5) H$moUË`mhr g§ñWoÀ`m coImn[aúmoÀ`m AmoKmV Oa H$mhr coImnwñVH$m_Ü`o {H$§dm BVa XñVmdoO g§ñWoÀ`m _mOr {H$§dm AmOr A{YH$m`mcm {H$§dm H$_©Mm`mcm JwÝhmÀ`m AmamonmV JmodUmam Agm Ë`mÀ`m {déÜX H$moUVmhr nwamdm A§V^¥©V Amho Aer coImn[aúmH$mMr ImÌr Pmcr Agoc Va coImn[aúmH$ Vr ~m~ ËdarV {Z~§YH$mcm H$idrc Am{U {Z~§YH$mÀ`m nyd©nadmZJrZo coImnwñVHo$ {H$§dm XñVmEodO AQ>H$mdyZ R>ody eHo$c Am{U g§ñWocm Ë`mMr nmoMnmdVr XoC eHo$c.

(5I) coImn[aúmH$ Ë`mZo Vnmgcoë`m co»`mda Am{U Á`m {XZm§H$mg d Á`m H$mcmdYr n`©V coImn[aúmm H$aÊ`mV Amcocr Amho, Ë`m {XZm§H$mg d Ë`m H$mcmdYrn`©V Agcoë`m pñWVrà_mUo Vmio~§X Am{U Z\$mVmoQ>m nÌH$ `mda {Z~§YH$mZo {d{Z{Xï> Ho$coë`m ñdénmVrc coImn[aúmm{df`H$ kmnZmda arVga ghr H$éZ g§ñWocm Am{U {Z~§YH$mcm gmXa H$arc Am{U Ë`mÀ`m _Vo d Ë`mÀ`m AÚm`mdV _mhrVrà_mUo Am{U Ë`mcm g§ñWoZo {Xcoë`m IwcmemZwgma Cº$ A{Y{Z`_mìXmao {H$§dm    Ë`mImcrc Amdí`H$ Ho$cocr gd© _mhrVr {_iVo H$m` Am{U g§ñWoÀ`m {dÎmr` ì`dhmam~m~V `WmVÏ` d ñdÀN> Ñï>rH$moU hmoVm {H$§dm H$go `m~m~V {ZdoXZ H$arc)

(6) {Z~§YH$mg g§ñWoÀ`m AOm©déZ {H$§dm AÝ`Wm g§ñWoÀ`m H$moUË`mhr coImMr nwÝhm coImn[aúmm H$aUo Amdí`H$ Amho {H$§dm    Bï> Amho Ago AmT>iyZ Amë`mg Ë`mg AmXoemìXmao Aem àH$mao nwÝhm coIm narúmm H$aÊ`mMr ì`dñWm H$aVm `oB©c Am{U g§ñWoÀ`m coImn[aúmoÀ`m g§~YmV cmJy hmoUm`m `m A{Y{Z`_mÀ`m VaVwXr Aem nwÝhm H$amd`mÀ`m coImn[aúmog cmJy hmoVrc.

co§»`mVrc XmofmMr XwéñVr.

82. cJVnyd©dVr© H$c_mÝd`o Ho$coë`m coImn[aúmodéZ g§ñWoÀ`m H$m_H$mOmV H$moUVohr Xmof Agë`mMo CKS>H$sg Amco Va g§ñWoZocoImn[aúmoÀ`m AhdmcmÀ`m {XZ§mH$nmgyZ VrZ _hrÝ`mÀ`m AmV coImn[aúmH$mZo {ZX}eZmg AmUcoco Xmof {H$§dm   {Z`_~mô`Vm `m~m~V {Z~§YH$mH$S>o ñnï>rH$aU XoB©c Am{U Xmof XwéñV H$aÊ`mgmR>r {H$§dm {Z`_ ~møVm Xya H$aÊ`mgmR>r Cnm``moOZm H$arc Am{U Ë`mda {VZo Ho$cocr H$m`©dmhr {Z~§YH$mcm H$idrc VgoM {Z~§YH$mg  AmXoemìXmao Ago Xmof gwYmaÊ`mgmR>r Aem XoemV {d{Z{Xï> H$aVm `oB©c Aer Cnm` `omOZm Ë`mV {d{Z{Xï> Ho$coë`m _wXVrÀ`m AmV H$aÊ`m{df`r Aem g§ñWog {H$§dm {VÀ`m nX{YH$m`mg {ZXoe XoVm `oB©c   g§~YrV g§ñWm hr EImÚm g§Kr` g§ñWoMr gAñ` Agoc Ë`m~m~VrV Agm AmXoe g§Kr` g§ñWoer {dMma{dZr_` Ho$ë`mZ§Va XoÊ`mV `oB©c. 


gZ 1986 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 20,H$c_ 43 (B©$) AÝd`o nmoQ>H$c_o (5 H$) Am{U  (5~) g_m{dï> H$aÊ`mV Amcr.


{Z~§YH$mZo Mm¢H$er H$aUo .

83. (1) {Z~§YH$mg d¢`º$sH$arË`m {H$§dm Ë`mZo `Wmo{MV[aË`m coIr àmYrH¥$V Ho$coë`m ì`º$sìXmao EImÚm g§ñWoMr aMZm, {VMo H$m_H$mO d {VMr Am{W©H$ {ñWVr `mMr Mm¢H$er ñdV: hmoCZ H$aVm `oB©c Am{U g§ñWoÀ`m EH$ V¥Vr`m§e gXñ`§mZr Vgm AO© Ho$ë`mda , Vmo darc nÜXVrZwgma Mm¢H$er H$arc.

(2) AOm©da Aer H$moUVrhr Mm¢H$er H$aÊ`mnydu {Z~§YH$mg Mm¢H$erMm IM© åhUyZ (A{^H$WZ Am{U Ë`m AZwfJmZo H$amdr cmJUmar Mm¢H$er , `mMo ñdén {dMmamV KoCZ Vmo R>adrc Aer a¸$_ Amnë`mH$S>o AZm_V R>odÊ`mg AO©Xmamg \$_m©{dVm `oB©c.) AOm©V H$aÊ`mV Amcocr A{^H$WZo, Mm¢H$erÀ`m doir gmaV {gÜX Pmcr Va AO©Xmamcm AZm_V a¸$_ naV H$aÊ`mg `oB©c Am{U {Z~§YH$mg H$c_ 85 AÝd`o Ë`m H$c_m_Ü`o KmcwZ XoÊ`mV Amcocr H$m`©nÜXVr AZwgaë`mZ§Va Mm¢H$erMm IM©  H$moUmH$Sy>Z Am{U H$moUË`m _`m©Xon`©V dgyc H$aÊ`mV `mdm, `m~Ôc {ZXoe XoVm `oB©c Ë`mMà_mUo A{^H$WZo ImoQ>r g§VmnOZH$ {H$§dm {dXofnyU© Agë`mMo {gÜX Pmë`mg {Z~§YH$mg Agm IM© AO©XmamH$Sy>Z dgyc H$aÊ`mV `mdm Agm {ZXoe XoVm `oB©c. A{^H$WZo hr ImoQ>r {H$§dm  g§Vmn OZH$ {H$§dm  {dXoenyU© ZìhVr, n§aVw Vr Vgo {gÜX hmoC eH$co Zmhr, Ago Mm¢H$erÀ`m {ZH$mcmdéZ {XgyZ Amë`mg Agm IM© amÁ` emgZmH$Sy>Z gmogÊ`mg `oB©c.

(3) (H$) Á`m g§ñWoÀ`m g§~YmV Mm¢H$er H$aÊ`mV `oV Agoc, Aem g§ñWoMo gd© AYrH$mar gXñ` Am{U _mOr gXñ` Am{U Mm¢H$er H$aUm`m A{YH$m`mÀ`m _Vo g§ñWo~m~V _mhrVr nwñVHo$ Am{U H$mJXnÌo  Á`m ì`º$sÀ`m Vmã`mV AmhoV, Aem BVa H$moUË`mhr ì`º$s Amnë`mOdi Agoc Aer H$moUVrhr _mhrVr nwadVrc AmUr Ë`mÀ`m A^raúmoV {H$§dm AYrH$mamImcr AgVrc Aer g§ñWo~m~VMr gd© nwñVHo$ Am{U H$mJXnÌo àñVwV H$aVrc, AmUr AÝ`àH$mao Mm¢H$er g§~Yr Ë`m§Zm dmOdr [aË`m XoVm `oB©c Ago gd© ghmæ` Mm¢H$er H$aUm`m AYrH$m`mg XoVrc.

(I) Oa Aer H$moUVrhr ì`º$s Or nwñVHo$ AmUr H$mJXnÌo I§S> (H$) AÝd`o àñVwV H$aUo {VMo H$V©ì` Agoc, Aer H$moUVrhr nwñVHo$ {H$§dm H$mJXnÌo, {Z~§YH$mH$S>o {H$§dm nmoQ>H$c_ (1) AÝd`o Ë`mZo àmYrH¥$V Ho$coë`m H$moUË`mhr ì`º$sH$S>o àñVwV H$aÊ`mg {H$§dm {Z~YH$mZo {H$§dm Ë`mZo àmYrH¥$V Ho$coë`m  ì`º$sZo CnI§S> (H$) AZwgma {Vcm {dMmacoë`m H$moUË`mhr àíZmMo CÎma XoÊ`mg ZH$ma XoB©c Va {Z~§YH$mg {H$§dm {Z~§YH$mZo H$gya H$aUm`mg nmMeo én`mhÿZ AYrH$ Zgoc BVµŠ`m X§S>mMr {eúmm XoVm `oB©c. `m H$c_mÝd`o X§S> åhUyZ cmXcoco H$moUVrhr  a¸$_ {Z~§YH$mZo {H$§dm Ë`mZo àmYrH¥$V Ho$coë`m ì`º$sZo, A{YH$m[aVm AgUm`m X§Cm{YH$m`mH$S>o AO© Ho$ë`mZ§Va Cº$ X§S>m§{YH$m`mH$SZ OUyH$mhr Vmo Ë`mZo  ñdV: ~g{dcocmM X§S> Agë`mà_mUo dgyc H$aÊ`m`mo½` Agoc.  

(4)`m H$c_mÝd`o Ho$coë`m H$moUË`mhr Mm¢H$erMm {ZH$mc, Á`m g§ñWoÀ`m H$m_H$mOmMr VnmgUr H$aÊ`mV Amcr Agoc Ë`m g§ñWog H$i{dÊ`mV `oB©c.

(5) {Z~§YH$ Á`m A{YH$m`mH$S>o H$moUVrhr Mm¢H$er H$aÊ`mMo H$m_ gomn{dÊ`mV Amco Agoc Aem A{YH$m`H$Sy>Z H$moUË`mhr Mm¢H$erMo H$m_ H$mTy>Z KoÊ`mg Am{U Vo Mm¢H$erMo H$m_ ñdV:H$aÊ`mg {H$§dm Ë`mg `mo½` dmQ>oc Aem BVa H$moUË`mhr ì`º$sH$S>o Vo gmon{dÊ`mg gúm_ Agoc.

F$UJ«ñV g§ñWoÀ`m nwñVH$mMo {ZarúmU

84. (1) g§ñWoMr YZH$mo Agcocr Or ì`º$s

(H$) Amnco F$U ho Ë`mdoir `oUo Agcocr a¸$_ AgyZ, AmnZ Amnë`m F$UmÀ`m \o$S>rMr _mJUr Ho$cr hmoVr d Ë`mMr dmOdr doioÀ`m AmV naV\o$S> Pmcocr Zmhr Aer {Z~§YH$mMr ImÌr H$éZ XoB©c Am{U


gZ 1974 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 3, H$c_ 19 AÝd`o nmoQ>H$c_o (1) d (2) hr _wi  _OHw$amEodOr XmIc H$aÊ`mV Amcr.

gZ 1986 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 20, H$c_ 44 AÝd`o  100  én`mMr a¸$_ {Z~§YH$mH$S>o AZm_V R>odÊ`mg AO©Xmamg \$_m©drVm `oB©c `m _OHw$amEodOr hm _OHw$a XmIc  H$aÊ`mV Amcm.


(I)g§ñWoÀ`m nwñVH$mÀ`m H$moUË`mhr {Z[aúmUmÀ`m IMm©XmIc VmaU åhUyZ {Z~§YH$ gm§Joc {VVH$s a¸$_ {Z~§YH$mH$S>o AZ_mV R>odrc,

Aem ì`º$sZo AO© Ho$ë`mda {Z~§YH$mg Ë`mg Amdí`H  dmQ>oc Va Aem g§ñWoÀ`m nwñVH$mMo {Z[aúmU H$aVm `oB©c {H$§dm    `m~m~V coIr AmXoe XoCZ Ë`mZo àmYrH¥$V Ho$coë`m EImÚm ì`º$sg Aem nwwñVH$mMo {Z[aúmU H$aÊ`m{df`r {ZXoe XoVm `oB©c$.

(2) {Z~§YH$ Á`m A{YH$m`mH$S>o  {Z[aúmU H$aÊ`mMo H$m_ gomn{dco Agoc Ë`m g§ñWoÀ`m nwñVH$mMo [Z[aúmU H$aÊ`mV Amco Agoc Ë`m g§ñWog H$idrc .

(3) {Z~§YH$ Á`m AYrH$m`mH$S>o {Z[aúmU H$aÊ`mMo H$m_ gmon{dco Agoc Ë`m A{YH$m`mg {Xcoë`m {Z[aúmUmMm H$moUVmhr AmXoe H$mTy>Z KoÊ`mg Am{U ñdV: {ZarúmU H$aÊ`mg {H$§dm  Ë`mg `mo½` dmQ>oc  Aem BVa H$moUË`mhr ì`º$sH$S>o Vo H$m_ gmon{dÊ`mg gúm_ Agoc.

(4) Or g§ñWm `mgZmMr F$Ur Agoc {H$§dm {OMo ^mJ§^mS>dc (g§nyU©V {H$§dm A§eV) emgZmH$Sy>Z nwa{dÊ`mV Amcoco Agoc {H$§dm AÝ`Wm {OÀ`m_Ü`o emgZmMm H$moUVmhr Am{W©H$ {hVg§~Y A§V^y©V Agoc Aem H$moUË`mhr g§ñWoÀ`m g§~YmV, {Z~§YH$mg `m H$c_mìXmao XoÊ`mV Amcoë`m {Z[aúmUmg§~YrÀ`m A{YH$mam§Mm ñdV:hÿZ dmna H$aVm `oB©c :

Mm¢H$erMm Am{U {ZarúmUmMm IM©

85.(1) H$c_ 83 AÝd`o Mm¢H$er H$aÊ`mV   `oB©c Ë`m~m~VrV {H$§dm {ZH$Q>nyd©dVu H$c_mÝd`o {Z[aúmU H$aÊ`mV `oB©c Voìhm {Z~§YH$mg Aem Mm¢H$erMm {H$§dm {Z[aúmZmMm IM© {H$§dm Ë`mg `mo½` dmQ>oc Agm Ë`m IMm©Mm ^mJ Mm¢H$erMr  {H$§dm   {Z[aúmUmMr _mJUr H$aUmar g§ñWm gXñ` {H$§dm  YZH$mo g§ñWoMo A{YH$mar {H$§dm  _mOr A{YH$mar Am{U g§ñWoMo gXñ` {H$§dm   _mOr AYrH$mar Am{U g§ñWoMo gXñ` {H$§dm    _mOr gXñ` {H$§dm   _¥V gXñ` `mÀ`m g§nXo_Ü`o g§{d^m{OV H$aVm `oB©c.

n§aVw

(H$) `m H$c_mÝd`o IM© g§{d^mOrV H$aÊ`m~m~VMm H$moUVmhr AmoXe Aem AmXoemÝd`o IM© XoÊ`mMo Xm`rËd Agcoë`m g§ñWoMo {H$§dm    ì`º$sMo {H$§dm   _¥V ì`º$sÀ`m H$m`Xoera àVr{ZYrMo åhUZo EoHy$Z KoVë`m{edm` {H$§dm   {Vcm {H$§dm   Ë`mcm {H$§dm    Ë`mZ§m Amncr ~mOy _m§SÊ`mMr dmOdr g§Yr {Xcocr Agë`m{edm` XoVm `oUma Zmhr.>

(I) {Z~§YH$mZo Agm IM© Á`m H$maUmgmR>r g§{d^mOrV Ho$cm Agoc Vr H$maUo Vmo coIr Z_wX H$arc.

(2) nyd©Jm_r nmoQ>H$c_mÝd`o {Xcoë`m AmXoem{déÜX g§ñWoì`{V[aº$ BVa H$moUË`mhr ì`º$sZo gmXa Ho$coë`m H$moUË`mhr A{ncmMm H$moUVmhr IM© ^mJ{dÊ`mH$arVm g§ñWoÀ`m {ZYr_YyZ H$moUVmhr IM© Ho$cm OmUma Zmhr .

IMm©Mr dgycr.

86. {ZH$Q>nydu H$c_mÝd`o IMm©XIc åhUyZ {ZdS>çmìXmao {Xcocr a¸$_ Á`m ì`º$sH$Sy>Z Vr _mJÊ`mV Amcr Agoc Aer ì`º$s Á`m OmJr amhV Agoc {H$§dm   Y§Xm MmcdrV Agoc Ë`m OmJoda A{YH$marVm Agcocm X§S>m{YH$m`mH$S>o {Z~§YH$mZo AO© Ho$cm AgVm {VÀ`H$Sy>Z dgyc H$aVm `oB©c Am{U Agm X§S>m{YH$mar Aer a¸$_ OUy H$mhr Ë`mZo ñdV:cmXcocm Vmo X§S> Amho Ago g_OyZ Ë`m arVrZoM Vr dgwc H$aÊ`mMr H$m`©dmhr H$arc .


gZ 1974 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 3,H$c_ 20 AÝd`o nmoQ>H$c_ (4) OmXm XmIc H$aÊ`mV Amco.


{Z~§YH$mZo Mm¢H$erV AWdm {Z[aúmUmV CKS>H$sg Amcoco Xmof g§ñWoÀ`m {ZX}eZmg AmUUo.

87. (1) Oa H$c_ 83 AÝd`o Ho$coë`m H$moUË`mhr Mm¢H$erÀ`m {H$§dm   H$c_ 84 AÝd`o {Z[aúmUmÀ`m {ZîH$fm©déZ g§ñWoÀ`m KQ>ZoV, H$m_H$mOmV {H$§dm   Am{W©H$ pñW{VV {H$§dm   nwñVH$mV H$moUVohr Xmof Agë`mMo CKS>H$sg Amco Va {Z~§YH$mg Ago Xmof g§ñWoÀ`m {ZX}eZmg AmUVm `oVrc VgoM Ë`mg g§ñWog {H$§dm   {VÀ`m AYrH$m`mg AmXoe XoCZ, gmV {d{Z{Xï> H$aÊ`mV `oB©c Ë`m doioÀ`m AmV Ago Xmof Xya H$aÊ`mgmR>r AmXoemV {d{Z{Xï> H$aÊ`mV `oB©c Aer Cnm``moOZm H$aÊ`m~Ôc {ZXoe XoVm `oB©c.

(2) g§~YrV g§ñWog nyd©dVu nmoQ>H$c_mÝd`o {Z~§YH$mZo {Xcoë`m H$moUV`mhr AmXoemÀ`m {XZm§H$nmgwZ gmR> {XdgmÀ`m AmV, Ë`m AmXoem{dé¿X amÁ` emgZmH$S>o Anrc H$aVm `oB©c

(3) amÁ` emgZmg A{ncmMm {ZU©` H$aVm§Zm {Z~§YH$mMm AmXoe {dcmonrV H$aVm `oB©c Vmo ~XcVm `oB©c , Ë`mV \o$a~Xc H$aVm `oB©c {H$§dm   Vmo H$m`_ H$aVm `oB©c .

(4) Oa H$c_ 81 AÝd`o Ho$coë`m coImn[aúmoV {H$§dm Ë`mÀ`m n[aUm_r CKS>H$sg Amcoco Xmof XwéñV H$aÊ`mV {H$§dm    {Z~§YH$mZo {ZXoe {Xë`mà_mUo Ago Xmof XwéñV H$aÊ`mV g§ñWoZo H$gya Ho$cr Agoc Am{U AmXoemV {d{Z{Xï> Ho$coë`m _wXVrV amÁ` emgZmH$S>o H$moUVohr Anrc H$aÊ`mV Amco Zgoc {H$§dm   Aem [aVrZo Ho$coë`m AnrcmV amÁ` emgZmZo AmXoe {dcmonrV Ho$cm Zgoc Vro ~Xccm Zgoc {H$§dm   Ë`mV \o$a~Xc Ho$co ZgVrc Va {Z~§YH$mg ñdV:M Ago Xmof XwéñV H$éZ KoÊ`mgmR>r Cnm``moOZm H$aVm `oB©c Am{U Xmof XwéñV H$aÊ`mV Ë`mÀ`m _Vo Á`mZo {H$§dm   Á`m§Zr H$gya Ho$cr Agoc Aem g§ñWoÀ`m EH$m {H$§dm   AZoH$ A{YH$m`mH$Sy>Z IM© dgyc H$aVm `oB©c.

AnMmar àd©VH$ dJ¢ao{déÜX ZwH$gmZr AmH$maÊ`mMm {Z~§YH$mMm A{YH$ma.

88. (1) EImÚm g§ñWoMr H$c_ 81 AÝd`o coImn[aúmm {H$§dm   H$c_ 83 AÝd`o Mm¢H$er {H$§dm   H$c_ 84 AÝd`o {Z[aúmU Mmcy AgVmZm {H$§dm   Ë`m g§ñWoMo g_mnZ hmoV AgV§mZm {H$§dm  Aem coIgn[aúmoÀ`m, Mm¢H$erÀ`m, {Z[aúmUmÀ`m {H$§dm  g_mnUmÀ`m n[aUm_r coImn[afH$mZo {H$§dm   H$c_ 83 AÝd`o Mm¢H$er H$aÊ`mg àmYrH¥$V Ho coë`m ì`º$sZo {H$§dm   H$c_ 84 AÝd`o nwñVH$mMo {Z[aúmU H$aÊ`mg àmYrH¥$V Ho$coë`m ì`º$sZo {H$§dm   H$c_ 105 AÝd`o n[ag_mnH$mZo {Xcoë`m AhdmcmÀ`m AmYmao {H$§dm   AÝ`Wm g§ñWoÀ`m aMZoV {H$§dm  ì`dñWmnZmV {OZo H$moUVmhr ^mJ KoVcm hmoVm Aem H$moUË`mhr ì`º$sZo {H$§dm    g§ñWoÀ`m H$moUË`mhr _¥V {H$§dm _mOr {H$§dm  {dÚ_mZ A{YH$m`mZo Aem coIm n[aúmoÀ`m {H$§dm  Mm¢H$erÀ`m {Z[aúmUmÀ`m {H$§dm   g_mnUmÀ`m àma§^mÀ`m {XZm§H$nydu nmM dfm©À`m H$mcmdYrV g§ñWoÀ`m H$moUË`mhr n¢emMo {H$§dm    _mc_ÎmoM An`moOZm Ho$co Amho {H$§dm   Ë`mZo Agm n¢gm {H$§dm    _mc_Îmm R>odyZ KoVcr Amho {H$§dm   Ë`mÀ`m g§~YmV Vmo CÎmaXm`r {H$§dm   O~m~Xma Pmcm Amho {H$§dm   g§ñWoÀ`m ~m~VrV H$moUVohr AnH$m`© {H$§dm {dídmgKmV Ho$ë`m~Ôc Vmo Xmofr Pmcm Amho. `m ~Ôc {Z~§YH$mMr ImÌr hmoB©c Va {Z~§YH$mg {H$§dm Ë`m~m~V Ë`mZo àmYrH¥$V Ho$coë`m ì`º$sg Aem ì`º$s {déÜX {H$§dm ì`º$s{déÜX Amamon R>odVm `oB©c Am{U g§~{YV ì`º$sg Am{U _¥V ì`º$sÀ`m ~m~VrV {VMr _mc_Îmm Á`mcm dmagmZo {_imcr Agoc Aem {VÀ`m à{V{ZYrg Amamonm~m~V CÎma XoÊ`mMr dmOdr g§Yr {Xë`mZ§Va {Z~§YH$ {H$§dm Ë`mZo àmYrH¥$V Ho$coë`m ì`º$s `m H$c_mZwgma R>adVrc Ë`m XamZo Oo ì`mO hmoB©c Ë`m ì`mOmgh Vmo n¢gm {H$§dm _mc_Îmm {H$§dm Ë`m n¢emMm {H$§dm   _mc_ÎmoMm H$moUVmhr ^mJ `mMr naV\o$S> H$aÊ`mg {H$§dm   Vmo naV H$aÊ`mg {H$§dm   Ago An`moOZ Ho$ë`m~Ôc , R>oCZ KoVë`m~Ôc, Anm`H$m`©~Ôc {H$§dm   {dídmgKmV Ho$ë`m~Ôc ^anmB© åhUyZ {Z~§YH$ {H$§dm   Aer ì`º$s R>adrc Vr a¸$_ g§ñWoÀ`m _ËVoV ^aÊ`m{df`r AmXoe XoVm `oB©c.  

(2) {Z~§YH$mg {H$§dm nmoQ>H$c_ (1) AÝd`o àmYrH¥$V Ho$coë`m ì`º$sg `m H$c_mÝd`o H$moUVmhr AmXoe XoVm§Zm Ë`m AmXoemV Ë`mg Ý`mæ` dmQ>oc Ë`mà_mUo IM© {H$§dm  Ë`mMm H$moUVmhr ^mJ XoÊ`m~Ôc VaVyX H$aVm `oB©c Am{U Agm IM© {H$§dm  Ë`mMm H$moUVmhr ^mJ Á`m ì`º$s{déÜX AmXoe XoÊ`mV Amcm Agoc Ë`m ì`º$sH$Sy>Z dgyc H$aÊ`m~Ôc {ZXoe XoVm `oB©c.


gZ 1963 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 33,H$c_ 18 AÝd`o  Aem {heo~VnmgUrÀ`m Mm¢H$erÀ`m VnmgUrÀ`m {H$§dm    ì`dhma ~§X Ho$ë`m~ÔcÀ`m AmXoemÀ`m VmaIonyduÀ`m `m _OHw$amEodOr hm _OHw$a XmIc H$aÊ`mV Amcm.


(3) Á`m~Ôc g§~YrV ì`º$s{déÜX \ ¢mOXmar H$m`©dmhr H$aVm `oB©c Ago ho H¥$Ë` Agco Var Ë`mg H$c_ cmJy hmoB©c.

Mm¢H$erÀ`m \ r nmoQ>r O_m H$amd`mMr a¸$_

88H$ {Z~§YH$ H$c_ 83 Imcr ñdV: hmoCZ Mm¢H$erMm {ZU©` KoCZ AmXoe XoB©c {H$§dm   H$c_ 88 AÝd`o Mm¢H$er g§é H$arc {H$§dm    Mm¢H$er H$aÊ`mg àmYrH¥$V H$arc Ë`m ~m~VrV A{^H$WZ Am{U Ë`m AZwfJmZo H$amdr cmJUmar Mm¢H$er `mMo ñdén {dMmamV KoCZ Vmo Mm¢H$erÀ`m IMm©À`m ~m~VrV {ZYm©arV H$arc {V a¸$_ ñdV:H$S>o O_m H$aÊ`mg g§~YrV g§ñWocm \$_m©dy eHo$c g§ñWocm a¸$_ O_m H$aÊ`mgmR>r \$_m©{dUmam AmXoe {_imë`mÀ`m {XZ§mH$nmgwZ n§Yam {XdgmÀ`m AmV Oa Aer {ZYm©arV a¸$_ {Z~§YH$mH$S>o O_m H$aÊ`mV Amcr Zmhr Va {Z~§YH$mZo {Xcoë`m à_mUnÌmÀ`m AmYmao Vr a¸$_ O_rZ _hgycrMr WH$~mH$s Agë`mà_mUo dgwcr`mo½` amhrc..

CnpñWV dJ¢ao amhÊ`mg^mJ nmS>Ê`mMm A{YH$ma.

89.H$c_ 83,84 {H$§dm   88 AÝd`o H$m`© H$aVmZ§m {Z~§YH$mg {H$§dm   Ë`mZo àmYrH¥$V Ho$coë`m ì`º$sg {XdmUr à{H«$`m g§{hVm 1908 AÝd`o {XdmUr Ý`m`mc`mÀ`m ~m~VrV Á`m Cnm``moOZoMr Am{U nYXVrMr VaVyX H$aÊ`mV Amcr Agoc Ë`mM Cnm``moOZodX²mao d Ë`mM[aVrZo g_Ýg H$mTy>Z H$moUË`mhr ì`º$sg ~mocm{dÊ`mMm Am{U {Vcm CnpñWV amhÊ`mg ^mJ nmS>Ê`mMm Am{U (§enWoda {H$§dm  à{Vkoda  {H$§dm enWmìXmao {VMr VnmgUr H$aÊ`mMm {H$§dm H$moUVmhr XñVEodO {H$§dm   AÝ` _hËdmMr dñVw XmIc H$aÊ`mg ^mJ nmS>Ê`mMm AYrH$ma Agoc.

g§ñWoÀ`m H$m_H$mOmMo {Z[aúmU H$aÊ`mMm A{YH$ma.

89H$ (1) A{Y{Z`_ {Z`_ Am{U g§ñWoMo Cn{dYr `§mÀ`m VaVwXrMo g§ñWm `mo½` arVrZo AZwnmcZ H$arV Amho .

(I) A{^coI Am{U coImnwñVHo$ `mo½` Z_wÝ`mV R>odcocr AmhoV :

(J) g§ñWoMm H$ma^ma gw`mo½` ì`mnmar VËdmZwgma Mmcdcm OmV Amho :

(K) g§ñWm ghH$mar VËdmMo Am{U `m A{Y{Z`_mÀ`m VaVwXr Am{U Ë`m Imcr V`ma H$aÊ`mV Amcoco {Z`_ `m AZwgma amÁ` emgZmZo {Xcoë`m {ZXoeH$ VËdmMo Am{U {ZXoemMo  AZwnmcZ H$arV Amho .

`mMr ImÌr H$éZ KoÊ`mgmR>r {Z~§YH$ g§ñWoÀ`m H$m_H$mOmMo {Z[aúmU H$aÊ`mg g§úm_ Agoc.

n§aVw H$c_ 73 N> Imcr {d{Z{Xï> Ho$coë`m g§ñWoMo {Z[aúmU H$aÊ`mMo H$m_ {Z~§YH$ {H$§dm Ë`mZo `m~m~VrV àmYrH¥$V Ho$cocm (Cn{Z~§YH$) ghH$mar g§ñWm `mÀ`mnoúmm ImcÀ`m XOm©Mm Zgoc Agm AYrH$ma hmVr KoB©c.

(2) g§ñWmda n`©doúmU H$aÊ`mÀ`m à`moOZmW© {Z~§YH$mg nwT>rc A{YH$ma AgVrc

(H$) H$moUË`mhr g§ñWoMo A{^coI Am{U coImnwñVHo$ `mMo {ZarúmU H$aUo d Ë`m à`moOZmMo Ë`mcm g§ñWoMo gd© A{^coI  Am{U coImnwñVHo$ H$moUË`mhr doiog nmhmd`mg {_iVrc:

(I) g§ñWoMo A{^coI Am{U coImnwñVHo$ Á`mÀ`m A{^aúmoV AgVrc Aem H$moUË`mhr A{YH$m`mg {H$§dm   H$_©Mm`mg Vo A{^coI d nwñVHo$ AmnUmg_moa hOa H$aÊ`mgmR>r ~mocmdyZ KoUo


gZ 1986 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 20,H$c_ 45 AÝd`o >H$c_ 88 H$ g_m{dîQ> H$aÊ`mV Amcm .

gZ 1963 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 33,H$c_ 19 AÝd`o nwamdm XoÊ`mgmR>r `m _OHw$amEodOr hm _OHw$a XmIc H$aÊ`mV Amcm .

gZ 1986 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 20,H$c_ 46 AÝd`o >H$c_ 89 H$ g_m{dï> H$aÊ`mV Amcm.

gZ 1949 Mm _hmamï—> A{Y{Z`_ H«$_m§H$ 13,H$c_ 9 AÝd`o gh{Z~§YH$ `m _OHw$amEodOr hm _OHw$a XmIc H$aÊ`mV Amcm.


(3) g§ñWoMo H$m`©úmoÌ H$m_H$mOmMo ñdén Am{U g§ñWoMr C{Xï>o {dMmamV KoCZ amÁ`emgZ amOnÌmVrc A{YgyMrìXmao doimodoir {ZpíMV H$arc , Aem Xa§mZr amÁ` emgZmg H$moUË`mhr g§ñWoda {H$§dm   g§ñWmdJm©da n`©doúmU \$s cmXVm `oB©c.

(4) nmoQ>H$c_ (3) Imcr cmXÊ`mV Amcocr \$s XoÊ`mg Xm`r Agcocr àË`oH$ g§ñWm amÁ` amÁ` emgZ amOnÌmV gd© gmYmaU {H$§dm    {deof AmXoe à{gÜX H$éZ Aem AmXoemV {d{Z{Xï> Ho$co Agoc Ë`m à_mUo {VVµŠ`m H$mcmdYrgmR>r Aem g§ñWocm {H$§dm   g§ñWmdJm©cm Aer \$s ^aÊ`mnmgyZ _m\$s XoC eHo$c AWdm Aer \$s nyU©V {H$§dm   A§eV H$_r H$é eHo$c d Ë`m ~m~VrV gyQ> XoC eHo$c.

90. (1) amÁ` emgZmg EImÚm g§ñWoda {H$§dm    g§ñWmdJm©da n`©doeU H$aÊ`mgmR>r {dhrV H aÊ`mV `oB©c Aem arVrZo Am{U amÁ` emgZ ~gdrc Aem eVuZm AYrZ amhÿZ EH$m {H$§dm   AYrH$ ghH$mar g§Kr` àmYrH$aUmMr aMZm H$aVm `oB©c {H$§dm   Ë`m§Zm _mÝ`Vm XoVm `oB©c Am{U Aem àH$maÀ`m àmYrH$aUmg AZwXmZ XoÊ`m~Ôc {Z`_ H$aVm `oVrc.

g§ñWoÀ`m H$m_H$mOmda XoIaoI R>odÊ`mgmR>r g§Kr` àmYrH$aUmMr aMZm H$aUo {H$§dm   Ë`mg _mÝ`Vm XoUo .

(2) amÁ` emgZmg gm_mÝ` {H$§dm   {deof AmXoemìXmao g§ñWmda n`©doúmU R>odÊ`mÀ`m ~m~VrV amÁ` emgZmg {H$§dm    `m ~m~VrV àmYrH¥$V Ho$coë`m ì`º$sZo Omo IM© Ho$cm Agoc {H$§dm    Omo IM© hmoÊ`mMm g§^d Agoc Vmo IM© ^éZ H$mT>Ê`mgmR>r {Z~§YH$ R>adrc Aem aH$_oMo A§eXmZ Xadfu XoÊ`m~Ôc Aem g§ñWog {H$§dm  g§ñWmÀ`m dJm©g ^mJ nmS>Vm `oB©c.  

(3) nmoQ>H$c_ (2) Á`m g§ñWog cmJy Agoc Vr g§ñWm dmOdr _wXVrV {d{hV H$aÊ`mV `oB©c Aer \$s Aem àmYrH$aUmg XoB©c Am{U Aer \$s dmOdr _wXVrV XoÊ`mV {VZo H$gya Ho$ë`mg Aem àmYrH$aUmg Cº$ a¸$_ OUy H$mhr Vr O_rZ _hgwcrMr WH$~mH$s Agë`mà_mUo dgwc H$aVm `oB©c.


_mJrc nmZmda